Koopgids: zigbee-dongles
Wat is een Zigbee-dongle?
Een Zigbee-dongle is een USB-stick (of een netwerkadapter) die als coördinator van je Zigbee-netwerk dient. Hij is nodig als je smart-home-systeem zelf geen Zigbee-radio heeft, zoals bij Home Assistant op een mini-pc of Raspberry Pi. Met één dongle koppel je lampen, sensoren en schakelaars van tientallen merken.
ZHA of Zigbee2MQTT?
In Home Assistant zijn er twee populaire manieren om Zigbee te gebruiken:
- ZHA (Zigbee Home Automation): ingebouwd in Home Assistant, eenvoudig in te stellen.
- Zigbee2MQTT: een aparte toepassing die via MQTT met Home Assistant (of andere systemen) praat. Ondersteunt veel apparaten en geeft meer instellingen.
Beide werken met de meeste moderne dongles. Controleer de lijst met ondersteunde adapters op de website van ZHA of Zigbee2MQTT.
Chips en firmware
De belangrijkste chipfamilies zijn van Silicon Labs (EFR32) en Texas Instruments (CC2652/CC1352). Beide worden goed ondersteund. Let erop dat je dongle recente firmware heeft; updates verbeteren stabiliteit en compatibiliteit. Sommige dongles kunnen met andere firmware ook als Thread-radio worden gebruikt.
| Type | Voorbeeld | Voordeel |
|---|---|---|
| USB-dongle | Home Assistant Connect ZBT-2, Sonoff-dongles | Eenvoudig, goedkoop |
| Netwerk-coördinator (Ethernet/PoE) | Diverse merken | Centraal in huis plaatsen, los van de server |
De Home Assistant Connect ZBT-2 is de officiële adapter van Home Assistant en Nabu Casa (opvolger van de ZBT-1) voor Zigbee of Thread.
Plaatsing: belangrijker dan je denkt
USB 3.0-poorten en SSD's veroorzaken storing in de 2,4 GHz-band. Gebruik daarom altijd een USB-verlengkabel van een halve tot een meter, zodat de dongle niet direct naast de computer zit. Zet hem niet achter een metalen kast of in de meterkast. Een netwerk-coördinator kun je op een centrale plek in huis zetten met alleen een netwerkkabel.
Bouw een sterk mesh-netwerk
Een Zigbee-netwerk wordt sterker naarmate er meer routers zijn: netgevoede apparaten zoals lampen, stekkers en inbouwmodules. Batterijapparaten (sensoren, knoppen) zijn 'eindapparaten' en geven het signaal niet door. Begin dus met een paar netgevoede apparaten dicht bij de dongle en breid dan uit. Kies een Zigbee-kanaal dat niet overlapt met je wifi.
Migreren
Stap je over van de ene dongle naar de andere, dan moet je soms alle apparaten opnieuw koppelen. Zowel ZHA als Zigbee2MQTT bieden in veel gevallen een migratie van netwerkgegevens, zodat apparaten blijven werken. Maak altijd eerst een back-up.
Checklist voor je aankoop
- Controleer ondersteuning in ZHA en/of Zigbee2MQTT voor de dongle die je overweegt.
- Kies een moderne chip (Silicon Labs EFR32 of TI CC2652/CC1352).
- Neem een USB-verlengkabel mee in je bestelling.
- USB of netwerk: staat je server op een plek met slechte ontvangst? Dan is een netwerk-coördinator een optie.
- Firmware-updates: zijn ze beschikbaar en eenvoudig te installeren?
- Plan je routers: zorg voor een paar netgevoede Zigbee-apparaten verspreid door het huis.
Eerlijk over de nadelen
Een Zigbee-dongle vraagt een systeem dat je zelf beheert. Voor wie geen Home Assistant of vergelijkbare server heeft, is een kant-en-klare hub zoals Homey of een merkbridge vaak eenvoudiger. En niet elk Zigbee-apparaat is in elk systeem volledig ondersteund: controleer per apparaat de compatibiliteitslijst.