Koopgids: sensoren
Waarom sensoren?
Sensoren zijn wat een slim huis echt slim maakt. Ze vertellen je systeem wat er gebeurt: een deur gaat open, de temperatuur daalt, er lekt water onder de vaatwasser. Op basis daarvan kunnen automatiseringen werken. Zonder sensoren heb je eigenlijk vooral een afstandsbediening.
Soorten sensoren
| Sensor | Toepassing |
|---|---|
| Deur/raam (contact) | Melding als de achterdeur openstaat, verwarming uit bij open raam |
| Beweging/aanwezigheid | Licht, alarm, verwarming op aanwezigheid |
| Temperatuur/luchtvochtigheid | Badkamerventilator bij douchen, vochtproblemen signaleren |
| Waterlek | Melding bij lekkage onder wasmachine, vaatwasser of cv-ketel |
| Rook/CO | Brand en koolmonoxide melden op je telefoon |
| Luchtkwaliteit (CO2, fijnstof) | Ventilatie-advies, ventilatie automatisch aansturen |
| Trillings-/kantelsensor | Brievenbus, garagedeur, wasmachine klaar |
Rookmelders: let op de regels
Sinds 1 juli 2022 zijn rookmelders verplicht op elke verdieping met een verblijfsruimte of vluchtroute in Nederlandse woningen. Een 'slimme' sensor die rook kan meten, is niet automatisch een volwaardige rookmelder. Kies een rookmelder die voldoet aan de Europese norm EN 14604, met een slimme functie als extra. Voor koolmonoxide geldt EN 50291.
Protocol en batterijduur
De meeste sensoren werken op batterijen. Daarom gebruiken ze zuinige protocollen: Zigbee, Z-Wave, Thread of Bluetooth. Wifi-sensoren verbruiken meer en moeten vaker worden opgeladen of hebben netvoeding nodig. Bij Zigbee- en Thread-sensoren gaat een knoopcel vaak een jaar of langer mee, afhankelijk van hoe vaak ze iets melden.
Platform
Sensoren van Aqara, IKEA, Philips Hue, Sonoff en vele anderen werken via Zigbee met Home Assistant, Homey en andere hubs. Sommige merkhubs geven niet alle sensoren door aan andere systemen. Matter ondersteunt contact-, bewegings-, temperatuur-, lek-, rook/CO- en luchtkwaliteitssensoren, maar niet elk platform toont alle sensortypen al even goed.
Plaatsing
- Contactsensoren: het magneetje en de sensor moeten dicht bij elkaar zitten als de deur dicht is.
- Lekmelders: op de laagste plek, onder het apparaat of in een lekbak.
- Temperatuursensoren: niet in de zon, niet bij een radiator.
- CO2-sensoren: op ademhoogte in de ruimte waar je zit of slaapt.
Starten met sensoren: drie nuttige automatiseringen
- Lekmelding: een lekmelder onder de vaatwasser stuurt een pushbericht en laat eventueel een slimme kraan dichtgaan.
- Raam open, verwarming uit: een contactsensor op het slaapkamerraam zet de radiatorknop in die kamer laag zolang het raam openstaat.
- Douchen en ventileren: een vochtsensor in de badkamer zet de mechanische ventilatie op de hoogste stand zodra de luchtvochtigheid snel stijgt, en terug als die weer daalt.
Checklist voor je aankoop
- Bepaal eerst de automatisering of melding die je wilt, en kies daarna de sensor.
- Kies één protocol dat je hub goed ondersteunt, bij voorkeur Zigbee of Thread.
- Let op batterijtype: veelgebruikte knoopcellen zijn makkelijker te vervangen.
- Rook en CO: kies gecertificeerde melders (EN 14604 / EN 50291).
- Zorg voor routers in je mesh-netwerk, zodat sensoren verderop in huis bereik houden.
Eerlijk over de nadelen
Veel sensoren betekent veel batterijen om te vervangen. Goedkope sensoren hebben soms een onnauwkeurige meting of verliezen de verbinding. En een sensor is alleen nuttig als er een automatisering of melding aan hangt: bedenk vooraf wat je ermee wilt doen.