Hybride warmtepomp en cv-ketel: hoe werken ze samen?

Een hybride systeem bestaat uit je bestaande cv-ketel en een warmtepomp, meestal met een buitenunit die warmte uit de buitenlucht haalt. Beide zijn aangesloten op hetzelfde cv-water dat door je radiatoren of vloerverwarming stroomt. De warmtepomp warmt het retourwater op; is dat niet genoeg, dan maakt de ketel het verder warm.

De ketel houdt nog één vaste taak: warm tapwater voor douche en keuken. Een hybride warmtepomp levert dat niet; daarvoor heb je een all-electric systeem met boiler nodig.

Tussen thermostaat, ketel en warmtepomp zit een regelaar. Bij Quatt heet die de Commander-in-Chief: een klein kastje binnen dat volgens Quatt je schema herkent en het systeem aanstuurt. Andere merken gebruiken een binnenunit of een slimme module. Die regelaar doet drie dingen:

1. Hij leest de warmtevraag van de thermostaat.
2. Hij kiest de watertemperatuur die nodig is, vaak op basis van de buitentemperatuur (stooklijn).
3. Hij bepaalt of de warmtepomp het alleen kan, of dat de ketel moet bijspringen.

Veel hybride systemen werken het best met een OpenTherm-thermostaat. Een aan/uit-thermostaat zegt alleen "verwarmen" of "niet verwarmen"; OpenTherm geeft een gewenste watertemperatuur door. Daardoor kan de warmtepomp lang en rustig op lage temperatuur draaien in plaats van steeds kort aan en uit te gaan.

Quatt zegt dat de Hybrid met de meeste gangbare thermostaten werkt en controleert dat in het adviesgesprek. Bij andere merken bepaalt de installateur welke thermostaat of regelaar nodig is. Vervang je je thermostaat later door een slim exemplaar, check dan of die in de hybride opstelling blijft werken.

Een belangrijke gedragsverandering: een warmtepomp werkt het best als je de temperatuur niet 's nachts flink laat zakken. Quatt raadt aan het huis dag en nacht op peil te houden, zodat ook muren en vloeren warm blijven. Grote nachtverlagingen dwingen het systeem 's ochtends tot een snelle opwarmpiek, en die snelle piek is juist het moment waarop de ketel bijspringt.

Hoe vaak de ketel bijspringt, hangt vooral af van het vermogen van de warmtepomp ten opzichte van de warmtevraag. Een Quatt Hybrid levert maximaal 7,1 kW bij 7 °C buiten en 35 °C water; de Duo het dubbele. Bij -7 °C en 35 °C water noemt Quatt nominaal 5,6 kW (Single) en 11,2 kW (Duo). Een groter vermogen betekent minder gas.

Een warmtepomp moet warmte van buiten "omhoogpompen" naar de temperatuur van je cv-water. Hoe kleiner dat temperatuurverschil, hoe minder stroom per eenheid warmte. Dat zie je terug in de cijfers:

Met een SCOP van 4,93 maak je van 1 kWh stroom gemiddeld bijna 5 kWh warmte; bij 55 °C is dat nog geen 4. Vloerverwarming werkt standaard met lage temperaturen en is daarom de ideale partner. Maar ook met radiatoren kan het: grote of extra radiatoren, of radiatoren met ventilatoren, geven bij lagere temperatuur toch genoeg warmte af. Een hybride systeem vangt de koudste dagen bovendien op met de ketel, dus je hoeft niet alles vooraf aan te passen.

• Gelijkmatige warmte: geen koude voeten, minder luchtcirculatie.
• Trage reactie: vloerverwarming warmt langzaam op. Combineer dat niet met grote nachtverlagingen.
• Zones: met een zoneregeling regel je de vloer per kamer. Zorg dat er altijd genoeg lussen open staan, anders kan de warmtepomp gaan pendelen.
• Koelen: een hybride warmtepomp die kan koelen, kan in de zomer koel water door de vloer sturen. Niet elk model kan dat; de Quatt Hybrid niet.

Een hybride warmtepomp wordt meestal in één dag geplaatst. Quatt noemt vier tot acht uur. De installateur:

• plaatst de buitenunit (gevel, tuin of plat dak);
• legt leidingen naar het cv-systeem bij de ketel;
• sluit de regelaar aan op ketel en thermostaat;
• voorziet de warmtepomp van een eigen groep in de meterkast (bij Quatt 16 A voor de Single, 20 A voor de Duo).

Voor de ISDE-subsidie moet een installatiebedrijf de warmtepomp plaatsen; zelf installeren mag volgens RVO niet. Je vraagt de subsidie binnen 24 maanden na installatie aan.

Met een dynamisch energiecontract verschilt de stroomprijs per uur. Een slimme regeling kan dan per moment kiezen: op goedkope uren de warmtepomp, op dure piekmomenten eventueel de ketel. Quatt EnergyOS doet dat al voor de Hybrid en test daarnaast functies om het huis vooraf op te warmen op goedkope uren.

In het begin vooral dat de verwarming anders aanvoelt. De radiatoren worden minder heet, maar blijven langer lauw. Dat is normaal: de warmtepomp levert liever lang een beetje warmte dan kort veel. Je hoort de buitenunit, vooral op koude ochtenden bij vol vermogen; veel systemen hebben daarom een stille stand voor de nacht. Quatt biedt bijvoorbeeld een SoundSlider met vier geluidsniveaus in de app. Tot slot zie je in de app van de fabrikant hoeveel warmte de warmtepomp leverde en hoeveel gas de ketel nog gebruikte. Die inzichten helpen om de stooklijn en je thermostaatgedrag te verfijnen, samen met je installateur.

Een hybride warmtepomp is geen vervanger van je ketel, maar een slimme partner. De warmtepomp doet het grootste deel van het verwarmingswerk op lage temperatuur, de ketel vangt pieken en tapwater op. Hoe lager je watertemperatuur en hoe rustiger je stookgedrag, hoe meer gas je bespaart. Vergelijk modellen in onze gids beste hybride warmtepomp.